Posiadanie własnego sadu pozwala cieszyć się smacznymi i zdrowymi owocami. Uzyskanie dorodnych zbiorów daje również wiele satysfakcji. Należy jednak pamiętać, że dla uzyskania wysokiej jakości owoców drzewa trzeba systematycznie pielęgnować. Każda pora roku wiąże się z koniecznością wykonywania zabiegów, które będą miały wpływ na późniejsze zbiory. Jedną z pierwszych czynności jaką trzeba wykonać jest przycinanie drzew owocowych, które wykonuje się zwykle pod koniec zimy lub z początkiem wiosny. Występują jednak owoce, przy których obcinanie warto wykonać po zbiorach. Prawidłowe cięcie gałęzi jest kluczowe w uprawach sadowniczych i realnie wpływa na zdrowie, odporność i długowieczność roślin.
Spis treści [ukryj]
Cięcie gałęzi to bardzo ważny zabieg, jednak żeby przyniósł wymierne korzyści należy wykonać go prawidłowo i starannie. Jeżeli będzie zrobione niewłaściwie to może zniszczyć roślinę lub ograniczyć plony. Poniżej wskazówki prawidłowego cięcia drzew.
Metoda usuwania gałęzi blisko nasady, ale lekko oddalonej od pnia. Należy znaleźć charakterystyczne zgrubienie (obrączkę) u podstawy gałęzi. Cięcie wykonuje się tuż nad zgrubieniem. Nie zostawiamy kikuta ani nie tniemy równo z pniem. Zbyt krótkie przycięcie utrudniłoby gojenie, natomiast zostawienie krótkiej gałęzi spowoduje jej zaschnięcie i możliwość wystąpienia chorób. W miejscu prawidłowego cięcia powstanie tzw. Kalus czyli obrośnięcie tkanką wokół cięcia, która ochroni przed wnikaniem patogenów do rośliny.
Długie pędy należy skrócić aby soki jak najlepiej odżywiły zdrowe pąki. Cięcie należy wykonać ok. 1 cm za pąkiem pod kątem 45o. Takie cięcie zapewni lepsze odżywienie pąka, ponieważ woda będzie do niego spływać. Należy wziąć również pod uwagę w którą stronę skierowany jest pąk i pozostawiać takie, które skierowane są na zewnątrz korony, w ten sposób nowe pędy nie będą zagęszczały się do środka drzewa.
W przypadku grubych gałęzi zwykły sekator nie wystarcza i trzeba użyć piły ręcznej. Cięcie grubych gałęzi najlepiej wykonać w 3 krokach:
Przycinka drzew owocowych kojarzy się głównie z początkiem wiosny, najczęściej jest to już końcówka lutego i marzec. Jednak drzewa przycina się również latem i jesienią, wszystko jest zależne od rodzaju roślin oraz celu w jakim to robimy.
Przełom lutego i marca to bardzo dobry termin aby zacząć przycinkę drzew. Wykonanie zabiegu w tym terminie pobudzi drzewo do silnego wzrostu, można wtedy również łatwo uformować koronę. Należy śledzić prognozę pogody aby cięcia nie wykonywać przy silnych mrozach. temperatura w okolicach 0oC będzie odpowiednia. Jeżeli jednak spadnie poniżej 5oC to należy poczekać na ocieplenie. Cięcie drzew pod koniec zimy pozwoli silnie odmłodzić drzewo, ponieważ już na początku wegetacji drzewo będzie zasilać tylko zdrowe pędy i będzie na tyle silne żeby tworzyć nowe. Przedwiośnie to najlepszy termin najlepszy termin na przycinanie jabłoni i gruszy.
Wydawać by się mogło, że wszystkie drzewa należy przyciąć w tym samy terminie, jednak są gatunki, z którymi warto poczekać do kwietnia. W przypadku brzoskwini zaleca się przycinkę w kwietniu, w czasie kwitnienia. Można wtedy łatwo rozpoznać pędy z pąkami kwiatowymi. Jest również mniejsze ryzyko przemarznięcia.
W trakcie intensywnej wegetacji powstają nowe pędy, zabierające składniki odżywcze, które potrzebne są owocom. Przycięcie w tym terminie pozwoli na lepsze odżywieni owoców oraz zwiększy dostęp światła. Cięcie gałęzi po zbiorach wykonuje się dla drzew pestkowych takich jak śliwa, czereśnia, wiśnia czy morela. Wykonanie cięcia w okresie letnim wpływa na zmniejszenie ryzyka chorób grzybowych.
Jesień to zwykle okres zbiorów wielu owoców. W tym czasie można również wykonać przycinkę gałęzi, jednak należy ograniczyć ją do usuwania wyłącznie chorych i złamanych gałęzi. Nadmierne cięcie może przyczynić się do przemarzania drzew.
Po zakończonej pracy związanej z cięciem gałęzi należy pamiętać o oczyszczeniu sadu. Ciętych gałęzi nie można pozostawiać pod drzewami, ponieważ będzie to środowisko sprzyjające rozwojowi chorób grzybowych oraz siedlisko dla szkodników. Po cięciu gałęzie należy zebrać spod drzew. Można je rozdrobnić i wykorzystać jako kompost. Grubsze gałęzie mogą posłużyć jako drenaż na spodzie kompostownika. Inną opcją jest wysuszenie i następnie spalenie gałęzi.
Drzewa owocowe mogą osiągać bardzo duże rozmiary, co może być problemem przy zbiorach. Okresowe przycinanie pomaga ograniczyć wzrost i w ten sposób zapewnić sobie łatwy dostęp do owoców. Formowanie drzewa można rozpocząć już na etapie sadzenia młodych drzewek. Gałęzie są elastyczne więc nie połamią się podczas wyginania. Po posadzeniu drzewa gałęzie należy powiązać sznurkami tak aby były skierowane w dół. W ten sposób gdy gałęzie stwardnieją drzewo będzie ukształtowane w taki sposób, że dostęp do owoców będzie łatwiejszy.
Wilki to silne pędy drzewa pionowo rosnące w górę, wyrastają z pnia lub grubych konarów oraz miejsc po mocnych cięciach. Pędy wilcze są odpowiedzią rośliny na uszkodzenia i mocne cięcia, drzewo próbuje w ten sposób szybko odbudować koronę. Należy je usunąć, ale można również formować nową gałąź, która w przyszłości będzie owocować. Wilki najczęściej występują na jabłoniach czy gruszach oraz starszych silnie przycinanych drzewach.
Podstawowymi narzędziami używanymi podczas cięcia gałęzi są sekatory i piły, występują różne rodzaje, zarówno mniejsze jak i większe, każdy ma inne zadanie. Przydatne są również piły ręczne oraz na wysięgniku. Poniżej lista narzędzi wraz z ich zastosowaniem.
Przed użyciem narzędzia należy sprawdzić i ewentualnie naostrzyć aby cięcia były precyzyjne, bez szarpania.
Przycinanie gałęzi przynosi wymierne korzyści w postaci lepszego owocowania i zdrowia drzew. Należy jeszcze pamiętać o dodatkowej pielęgnacji. Podczas cięcia odsłaniamy wewnętrzną część rośliny, które będzie narażona na mróz i infekcje. Warto wtedy sięgnąć po dodatkowe preparaty do uprawy roślin, a dokładnie po maść ogrodniczą do drzew. Dzięki niej zabezpieczymy miejsce cięcia przed wnikaniem patogenów, oraz przed mrozem. Maść przyspieszy również proces regeneracji. Narzędzia ogrodnicze warto również wyczyścić zarówno przed, jak i po cięciu. Idealnie sprawdzi się do tego mydło potasowe.
Planując przycinanie drzewek owocowych w sadzie próbujemy znaleźć odpowiedzi na wiele pytań. Poniżej lista najczęściej zadawanych pytań związanych z przycinaniem gałęzi.
Drzewa ziarnkowe takie jak jabłonie czy grusze przycina się na przełomie lutego i marca, przed ruszeniem soków. Drzewa pestkowe, czyli np. śliwa, czereśnia, wiśnia przycinać latem po zbiorach owoców.
Cięcie należy wykonać przy nasadzie zaraz za zgrubieniem, nie należy pozostawiać krótkich odstających gałęzi. W przypadku skracania pędu, należy ciąć ok. 1 cm za pąkiem.
Do cienkich zielonych gałęzi najlepiej sprawdzi się ręczny sekator nożycowy. Dla twardych i suchych gałęzi odpowiedni będzie sekator kowadełkowy. Do przycinania gałęzi znajdujących się wysoko warto użyć sekatora na wysięgniku.
Brak cięcia doprowadzi do zbytniego zagęszczenia korony co w efekcie przełoży się na mniejsze owoce i zbiory.
Tak, nieprawidłowe cięcie może spowodować przynieść szkody. Cięcie podczas mrozu spowoduje pęknięcia i przemarzanie. Zbyt intensywne będzie prowadzić do wyrastania pędów wilczych. Użycie brudnych czy tępych narzędzi może powodować infekcje.
